Boleń

Rzadki okaz drapieżnika wśród ryb karpiowatych.

W różnych rejonach kraju bywa nazywany: rapą, fatem, chwatem, bieleniem, bielizną, rapem lub rozpiórem.

Ciało bolenia jest wysmukłe, boki lekko spłaszczone. Potężna, wcięta płetwa ogonowa podkreśla pływackie zdolności ryby. Płetwa grzbietowa ? krótka, ale za to wysoka, zaczyna się tuż za linią po­czątku nasady płetw brzusznych. Paszcza ? rozwinięta głęboko i skośnie ? świadczy o drapieżnym trybie życia. Dolna szczęka wy­sunięta jest ku przodowi, zęby gardłowe osadzone w dwu szeregach. Boleń posiada silnie osadzone drobne łuski, które schodzą się za płetwami brzusznymi w ostry kil. Ubarwienie grzbietu jest szarozie­lonkawe, boków ? srebrzyste, brzucha ? białe. Płetwy piersiowe i brzuszne, odbytowa i dolny płat płetwy ogonowej bywają lekko za­czerwienione.

Rzuca się w oczy niewielkie hakowate podgięcie warg ku górze, zwłaszcza w dolnej szczęce. Pamiętając, że w rodzinie karpiowatych występuje ono jedynie u bolenia, nie pomylimy niewymiarowego bo­lenia z ukleją (rys. 5). Gatunki te mają podobne ubarwienie i boczne spłaszczenie sylwetki. Dla pełnego obrazu, na rys. 6 przedstawiono wzory ułuszczenia obu ryb.

W warunkach polskich wód boleń dorasta do długości 80 cm, osią­gając wagę 4?5 kg. Notowane są przypadki złowienia blisko 10-kilkugramowych okazów. Przeciętnie jednak łowi się bolenie długości 45?55 cm i ważące 1,0?1,5 kg.

Boleń jest rybą spotykaną na terenie całego kraju, głównie w rze­kach nizinnych o czystej wodzie oraz w przybrzeżnych partiach wód Bałtyku. Rzadko występuje w jeziorach.

Tarło odbywa boleń na wiosnę (od kwietnia do maja). W tym okre­sie u samców występuje na głowie, płetwach piersiowych i pokaźnej części łusek tzw. wysypka perłowa. Narybek odżywia się planktonem i drobnymi owadami. Od drugiego roku życia boleń staje się drapież­nikiem. Pokarmem w tym czasie staje się drobnica, głównie ukleja, jelec i płoć. Bardzo duże egzemplarze pożerają żaby. Młode bolenie pływają w stadzie, wyrośnięte osobniki prowadzą przeważnie samot­ny tryb życia. W ciepłej porze roku boleń żeruje w górnych partiach wody, polując na owady i przede wszystkim na stada drobnicy. W tym czasie ryba wyskakuje często z pluskiem nad powierzchnię wody.

Charakterystyczne stanowiska bolenia w rzekach leżą przy koń­cach ostróg, w pobliżu, umocnień brzegowych, przewróconych drzew, zatopionych pali, pomostów, a także przy przykosach. Znacz­nie trudniej jest zlokalizować stanowisko ryby w jeziorach, łachach lub starorzeczach ponieważ ugania się ona za stadami drobnicy po całym akwenie.

Pory żerowania bolenia zależą w dużej mierze od wielkości i cha­rakteru rzeki. Najczęściej drapieżniki zaczynają polować rano, gdy słońce znajdzie się pod horyzontem. W ciepłe dni, kiedy niebo po­krywa cienka warstwa chmur, boleń przedłuża żerowanie aż do go­dzin przedpołudniowych. Niekiedy potrafi atakować drobnicę w cza­sie jasnych nocy, które zdarzają się w końcu maja i czerwca. W zasa­dzie jednak boleń nie prowadzi nocą intensywnego życia i zaszywa się w głębsze partie wód. Podobnie dzieje się z nastaniem jesiennych chłodów.

Boleń należy do nielicznych gatunków ryb, które można łowić praktycznie wszystkimi metodami wędkarskimi, a więc na gruntówkę ze spławikiem lub ołowiem dennym, spining, a także na muchówkę.

Podczas spiningowania latem używa się błystek małych, obroto­wych, srebrzystych, imitujących ukleję. W chłodnej porze roku do łowienia w głębszych partiach rzek używa się błystek wahadłowych o długości 3?5 cm, wąskich, srebrnych.

W ciepłej porze roku dobrą przynętą są żywe owady (koniki polne, chrabąszcze). Jeden lub dwa zakłada się na pojedynczy haczyk i pozwala spływać w kierunku miejsc żerowania ryby. Zamiast owa­dów można stosować nieduże (3?5 cm) piórko ptasie, przymocowa­ne do przyponu z pojedynczym haczykiem. W obu przypadkach spław przynęty powinien być możliwie równomierny i naturalny.

Do połowu na sztuczną muchę używa się suchej lub mokrej muchy ? raczej większych rozmiarów.

Niezależnie od metody połowu boleń bierze przynętę w sposób zdecydowany i gwałtowny. Jeżeli żyłka jest dobrze napięta, ryba za­cina się sama. Pierwsze minuty holu są ryzykowne i emocjonujące, ponieważ ryba w tym czasie walczy bardzo aktywnie.

Wymiar ochronny dla bolenia wynosi 40 cm, zaś limit dzienny po­łowów ? 4 sztuki (łącznie z sandaczem, sumem i szczupakiem). Okres ochronny trwa od 15 marca do 30 kwietnia. Rekordowy eg­zemplarz złowiony w kraju mierzył 88 cm i ważył 7,52 kg.

Wartość konsumpcyjna bolenia jest mierna, mięso bowiem ma su­che i ościste. Boleń nie odznacza się szczególnymi walorami smako­wymi . Posiada 149 ości międzymięśniowych rozmieszczonych w ca­łym ciele. Łuski podczas skrobania ryby odchodzą łatwo.