Dorsz

Ryba morska z rodziny dorszowatych. Re­gionalnie bywa nazywany wątłuszczem lub pomuchelem.

Dorsz jest rybą wydłużoną, masywną, o owalnym przekroju ciała. Drobne łuski osadzone są głęboko w skórze. Linia boczna ? wyraź­nie zaznaczona. Głowa duża, stanowi 1/4 długości całego ciała. Pysk ? zaostrzony, paszcza ? duża i silnie uzębiona. Pod dolną wargą występuje jeden krótki wąsik. Dorsz ma trzy płetwy grzbietowe, dwie odbytowe, dwie brzuszne i dwie piersiowe.

Ubarwienie grzbietu ? ciemnoszare, oliwkowe, marmurkowate, boki ? nieco jaśniejsze, brzuch ? biały. Grzbiet, górne części głowy i boki usiane są licznymi ciemnymi plamkami.

Dorsz to drapieżnik. Żyje w morzu, odżywia się rybami (śledzie, szproty), fauną denną i skorupiakami. Jest bardzo żarłoczny ? w ciągu doby może przetrawić tyle pokarmu ile sam waży. W Bałtyku dorasta do długości 120 cm i wagi 15?20 kg. Przeciętnie poławia się dorsze mniejsze, o długości 50?60 cm i wadze 2 kg.

Występuje w całym Bałtyku, najobficiej w części południowej oraz na głębiach Bornholmskiej, Gdańskiej i Gotlandzkiej, gdzie odbywa tarło. W czasie tarła słabo żeruje. Płodność dorszy jest bardzo duża. Szczyt połowów, tzw. żniwa dorszowe, przypada na luty i kwiecień.

Po tarle, w czerwcu dorsz rozpoczyna wędrówkę, rozprasza się za żerem, opuszcza głębie, wypływa na płytsze, bardziej zasobne w po­karm tereny. W okresie larwalnym i jako narybek odżywia się plank­tonem, następnie przechodzi na pokarm złożony głównie z fauny dennej. Osobniki powyżej 10?18 cm długości nie gardzą nawet po­bratymcami własnego gatunku, jeżeli tylko mieszczą się w ich pysku. W lecie i jesienią dorsz żeruje małymi stadami lub pojedynczo w stre­fie pełnej wody.

Łowiąc dorsze na wędkę dobre rezultaty osiąga się jesienią i na wiosnę. Co prawda pogoda w tych okresach często płata figle (silne, zmienne wiatry), jednak bywają dnie i noce, nawet w październiku, kiedy to łowi się piękne okazy dorsza.

Odpowiednią porą do połowu jest wieczór i godziny nocne. Zaczy­na wtedy wiać wiatr od morza, który wprawia wodę w ruch. Fale wy­mywają z przybrzeżnych partii dna różnego rodzaju żyjątka, co przy­ciąga dorsze ku brzegowi. Zaczynają one intensywnie żerować.

Dorsza można łowić z brzegu lub z łodzi. W przypadku spokojnego morza i braku wiatru do połowów z brzegu stosuje się specjalne, dłu­gie, mocne wędzisko, umożliwiające dalekie wyrzuty przynęty (na 100 metrów i więcej). Przynęta to robaki.

Z łodzi dorsze łowi się przy pomocy ciężkich błystek ? pilkerów, wagi 50?300 g. Sprzęt musi być wyjątkowo solidny. Ląduje się go z wody osęką. Łowimy dorsze na głębokościach do 20 metrów, na terenach o twardym dnie.

Wymiar ochronny dorsza wynosi 30 cm, innych ograniczeń nie ma. Rekordowy dorsz ważył 18,7 kg i mierzył 120 cm.

Dorsz stanowi najważniejszą rybę użytkową na Bałtyku. Posiada mięso białe, smaczne, o dużej zawartości białka i nieznacznej ilości tłuszczu. Wysoką zawartość tłuszczu natomiast ma wątroba dorsza (48?60%). Wytapia się z niej tran, zawierający znaczne ilości witamin A i D. Szczególnie smaczne jest mięso dorszy poławianych wiosną. Wątroba zawiera wówczas najwięcej tłuszczu. Dorsz posiada 60 du­żych ości międzymięśniowych. Łuski ma drobne, najlepiej go skórować (np. podczas filetowania).