Karaś zwyczajny

Ryba z rodziny kąrpiowatych. Zwany czasem karusem.

Ciało karasia jest bocznie spłaszczone, wygrzbiecone tak silnie, że jego wysokość mieści się dwa razy w długości, pokryte dużymi, rów­no ułożonymi łuskami. Głowa jest mała, o niedużej paszczy ustawio­nej skośnie ku górze, płetwa grzbietowa bardzo długa, górna jej kra­wędź wysmukła, ostatni twardy promień piłkowany. Ostatni twardy promień płetwy odbytowej także jest drobno piłkowany.

Ubarwienie grzbietu i boków ? brunatnozłociste z zielonkawym połyskiem, brzuch ? jaśniejszy. Płetwy parzyste ? ciemne, piersiowe i brzuszne ? przy nasadzie lekko zaczerwienione, na końcach ciemne.

Karaś rośnie bardzo wolno. Maksymalnie osiąga 50 cm długości i wagę 5 kg. Poławia się przeważnie o ciężarze od 0,2 do 0,5 kg i dłu­gości 12?30 cm. Większe osobniki są niezwykłą rzadkością.

Oprócz karasia zwyczajnego w naszych wodach występuje mniej pospolity karaś srebrzysty (Carassimus auratus) , tzw. japończyk ? grzbiet ma stalowogranatowy, boki srebrzyste. Jest on bardziej wy­dłużony od pospolitego, ciało ma wrzecionowate, w okolicy tułowia walcowate. Dorasta do 15?35 cm długości.

Karasie są niezwykle odpornymi rybami. Niskie wymagania tleno­we powodują, że można je spotkać praktycznie wszędzie: w glinian­kach, starorzeczach, rowach potorfowych, stawach, bajorach, w je­ziorach (nawet wysychających) i w rzekach. Obszar bytowania kara­sia to denny pas przybrzeżny. Wyszukuje w szlamie larwy owadów, robaki i części roślin. Unika miejsc czystych, bez porostu, zwłaszcza w tych wodach, gdzie grasują szczupaki i inne drapieżniki. Dlatego karasia należy łowić z brzegu. Dno zbiorników, w których przebywa jest przeważnie muliste i miękkie. W okresie suszy trudny okres może przetrzymać zagrzebany w szlamie. W wodach bieżących, gdzie wa­runki pokarmowe są gorsze, karasie bywają bardziej wysmukłe.

Tarło karasia odbywa się od maja do lipca. U karasia srebrzystego występuje dzieworództwo w wodach, gdzie żyją populacje samic. Nie jest ono całkiem czyste, bo pobudzane bywa obecnością samców in­nych gatunków karpiowatych.

Karasie bywają mylone z karpiami pełnołuskimi (sazana). Sposo­bem identyfikowania jest stwierdzenie czy ryba posiada wąsiki. Karaś jest gołąwąsy, karp natomiast ma 4 wąsiki.

Karasia łowi się od marca do września w spokojnych partiach wo­dy, w starorzeczach, w osłoniętych od nurtu zatokach. Przed poło­wem zanęca się łowisko ziemniakami, chlebem, niekiedy krwią zwie­rzęcą zmieszaną z gliną. Wędkuje się metodą spławikową lub grun­tową (na przystawkę).

Zalecane przynęty to czerwone pijawki, czerwone robaczki lub pa­sty, np. mączno-ziemniaczane. Podczas łowienia latem wśród nenufarów skuteczną przynętą są okruchy z ziemniaków gotowanych bez soli.

Karaś nie posiada ani okresu, ani wymiaru ochronnego. Rekordo­wy karaś zwyczajny złowiony na wędkę mierzył 47 cm i ważył 2,45 kg, zaś karaś srebrzysty 45 cm i 2,45 kg.

Karaś zwyczajny ma bardzo smaczne, ciemne mięso, natomiast mięso karasia srebrzystego jest suche i niezbyt smaczne. Otrzewna wyściełająca jamę brzuszną tuszki ma jasny kolor. Karaś ? ze względu na małe rozmiary ? przez rybaków bywa traktowany jako ?chwast”. Wędkarze cenią go jako przynętę do połowu ryb drapież­nych,. Należy do ryb ubogich w ości (63 międzymięśniowe), które są rozdwojone i rozmieszczone w całym ciele. Łuski karasia nie sprawia­ją kłopotu podczas skrobania ryby.

Karp (Cyprinus carpio). ?Królewska” ryba z rodziny karpiowatych. Nazwy regionalne to: korop lub sazan.

Ciało karpia jest wydłużone, obłe, pokryte dachówkowato ułożoną dużą łuską. W drugiej płetwie grzbietowej ostatni twardy promień ząb­kowany. Końcowy otwór gębowy zaopatrzony jest w grube wargi i dwie pary wąsików. Szczęka ? wysuwana, tworzy rodzaj ryja. Płet­wa ogonowa ? szeroka i wyraźnie chorągiewkowato wcięta.

Karp występujący u nas w jeziorach i rzekach to uciekinier ze sztu­cznych stawów (może też być tam wprowadzony przez zarybienie). Jego ciało bywa znacznie wygrzbiecone i pokryte minimalną ilością dużych łusek. Charakteryzuje się nieproporcjonalnie małą głową w stosunku do reszty ciała i krótkim ogonem. Posiada silnie rozwi­niętą nasadę płetwy grzbietowej, tworzącą rodzaj garbu uformowa­nego przez mocno wykształcone płaty mięśni i tkankę tłuszczową.

Ubarwienie karpia bywa zmienne w zależności od podłoża: na gruntach piaszczystych ? jasnożółte, na glinach ? złociste, na tor­fach ? brunatne, w wodach otoczonymi lasami, szczególnie iglasty­mi ? ciemnobrunatne. Grzbiet jest ciemniejszy, boki jaśniejsze, brzuch złotawy, płetwy ciemne, tylko ogonowa posiada lekki czerwo­ny nalot.

Karp nie jest rybą wybredną. Łowi się go na gotowane ziemniaki, rosówki, pęczki czerwonych robaków, ciasto, chleb i bułkę. Przynęta powinna zakrywać koniec haczyka, gdyż karp pożerając pożywienie wsysa je do otworu gębowego, zaś ukłuwszy się zbyt wcześnie, zdąży wypluć przynętę wraz z haczykiem.

Jako zanętę stosuje się gotowane ziemniaki zmieszane z otrębami, płatki owsiane i jęczmienne, siekane rosówki, czerwone robaki, chleb, bułkę lub kompozycję tych składników. Nęcimy niedużymi porcjami zanęty w kilku miejscach tak, aby zanęcone punkty utworzy­ły koło o średnicy około 1,5 metra. Nęcimy wieczorem dnia poprze­dzającego połowy. Podczas łowienia karpia istotne jest ułożenie przynęty na dnie lub tuż nad nim, chociaż zdarza się, w ciepłe dni, że karp zbiera pożywienie z powierzchni wody.

Branie karpia sygnalizuje ?tańczenie” spławika. Wykonuje on róż­nego rodzaju podskoki, przesuwa się w jedną stronę, wraca, nieru­chomieje i zaczyna szybko uciekać w bok. Jest to właściwy moment na zacięcie ryby. Musi ono być silne i zdecydowane, w kierunku od­wrotnym niż ucieczka. Holujemy karpia energicznie, ponieważ należy do silniejszych gatunków naszych wód. Bez użycia podbieraka, wyję­cie ryby z wody jest prawie niemożliwe.

Karpia obowiązuje wymiar ochronny 30 cm i limit dzienny ? 5 sztuk (łącznie z brzaną, amurem, certą i linem). Rekordowy karp polskich wód mierzył 105 cm i posiadał wagę 24,6 kg.

Karp ma duże znaczenie gospodarcze. Oprócz rozwiniętej hodowli w stawach, spore ilości karpia są poławiane z płytkich jezior. Mięso karpia ma kolor żółtoróżowy, jest tłuste, o bardzo delikatnym smaku, grube ości ułatwiają obróbkę kulinarną. Ryba posiada około 99 ości międzymięśniowych rozmieszczonych w okolicy płetwy grzbietowej i partii ogonowej. Mięso młodych karpi uważa się za smaczniejsze niż sztuk starszych, również smak ryby z rzeki jest lepszy niż ryby złowionej w wodzie stojącej. Karp pochodzący ze stawów może mieć niepożądany zapach mułu. Charakterystyczną cechą karpia królew­skiego jest brak pokrywy łuskowej. Duże, nieregularne łuski znacznie ułatwiają skrobanie, są łatwe do usunięcia. Spożywa się karpia w stanie świeżym lub wędzonym. Z ikry karpia można wyrabiać kawior.