Makrela

Ryba morska z rodziny makrelowa- tych. Popularna nazwa, znana z literatury pięknej: skumbria.

Makrela ma ciało wydłużone, pokryte drobną łuską. Pomiędzy dwiema płetwami grzbietowymi ? duży odstęp. Za płetwą grzbietową oraz za płetwą odbytową występują małe trójkątne płetwy (po 5 lub 6 na grzbietowej i brzusznej stronie ciała). Głowa jest ostro zakończo­na, paszcza duża. Na szczękach ? małe, stożkowate zęby w poje­dynczym szeregu. Nie posiada pęcherza pławnego, dzięki czemu szybko zmienia głębokość zanurzenia.

Dojrzałość płciową osiąga makrela w 3 roku życia, trze się w czerwcu i lipcu na Morzu Północnym, głównie w rejonie Skagerraku, Zatoki Niemieckiej i w pobliżu wybrzeży Anglii. Ikra w czasie roz­woju (do 7 dni) swobodnego unosi się w masach wody.

W Bałtyku makrela pojawia się najczęściej w lipcu u sierpniu. Są to też najlepsze okresy do jej połowu na wędkę. Łowi się ją daleko od brzegu (co najmniej kilkaset metrów), w toni wodnej, z łodzi lub ku­tra. Mimo że makrela nie występuje licznie, przy odrobinie szczęścia może trafić na nasz haczyk. Jest mięsożerna. Pozyskuje się ją ? po­dobnie jak dorsza ? metodą spiningową. Jako przynęty używa się pilkerów, rzadziej błystek. Można makrelę łowić również metodą spławikową, z tym, że przynęta (kawałek świeżego lub solonego śledzia) musi wisieć tuż pod powierzchnią wody.

Makrela nie ma wymiaru ochronnego, nie odnotowuje się także re­kordowych połowów tego gatunku.

Posiada mięso ciemne, bardzo smaczne, o dużej zawartości tłu­szczu. W odróżnieniu od śledzia, nie spotyka się u niej drobnych ości. U makreli występują drobne łuski mocno do siebie przylegające i głęboko osadzone w skórze, co znacznie utrudnia jej skrobanie.

Miętus (Lota lota) Jedyna ryba z rodziny dorszowatych, która przy­stosowała się do życia w wodach słodkich. Nazwy regionalne to miętuz, mientus, mintuch, mintus, mniuch lub miętuch.

Z wyglądu miętus jest podobny do swego morskiego kuzyna ? dorsza. Ciało ma wydłużone i na przekroju owalne, lekko spłaszczone grzbietobrzusznie w przedniej części, ścieśnione bocznie w tylnej, pokryte bardzo drobną, ukrytą w skórze łuską. Głowa ? mała, nieco poziomo spłaszczona. Paszcza ? szeroka, umieszczona poziomo i uzbrojona szczecinkowatymi zębami. Pod żuchwą ? jeden miękki, dłuższy wąsik. Przy nozdrzach ? 2 dodatkowe wąsiki (po jednym z każdej strony). Z dwóch płetw grzbietowych pierwsza jest krótka, o zaokrąglonej krawędzi, druga bardzo długa. Płetwa ogonowa ? o owalnym kształcie ? wyraźnie zaokrąglona, dolna krawędź nasady dotyka długiej płetwy odbytowej. Płetwy piersiowe (umieszczone z boków ciała, tuż za pokrywami skrzelowymi) są duże, o kształcie wachlarzowatym. Płetwy brzuszne ? wyraźnie przesunięte do przo­du, umieszczone poniżej i przed płetwami piersiowymi. Jasna, szero­ka, wyraźna linia boczna w przedniej części ciała (nad płetwami pier­siowymi) tworzy łuk wygięty do góry.

Miętus ma grzbiet bardzo ciemny: od koloru oliwkowozielonego po brunatny. Boki ? zielonoszare lub oliwkowobrunatne, brzuch ? bia­ły. Głowa, grzbiet, boki i płetwy pokryte są licznymi białawymi, żółta­wymi i czarnymi plamami, tworzącymi marmurkowy deseń.

Dorasta do 70 cm długości i 4?5 kg wagi. Przeciętnie łowi się osobniki o długości 30?50 cm i wadze 0,5?1,5 kg.

W, naszych wodach miętus jest rybą pospolitą, żyje w zimnych i dobrze natlenionych rzekach i jeziorach. W rzekach bytuje na całej ich długości, nie unika też wód słonawych (Zatoka Pucka, Pomorska, Zalew Szczeciński). Nigdzie nie występuje licznie. Lubi wodę chłod­ną, czystą, o dnie piaszczystym lub kamienistym. W jeziorach trzyma się większych głębokości. Jego kryjówkami są pnie zwalonych drzew, głazy, ostrogi rzeczne, czeluście młyńskich jazów, wymyte przez wo­dę brzegowe półki, plątanina korzeni rosnących nad wodą drzew. W Bałtyku znaleźć go można pośród zalegających dno kamieni i gła­zów, przy starych, nadgryzionych ?zębem czasu” i solą falochronach i brzegowych umocnieniach.

W odróżnieniu od ryb żerujących w ciepłe dni wiosny, lata i jesieni, miętus wypływa na żer tylko w noce chłodne i ciemne, przy znacz­nych spadkach temperatury i ?psiej” pogodzie. Należy do ryb zimno- i ciemnolubnych. Ogrzanie wody latem powoduje u miętusa stan od­rętwienia, przestaje żerować. Miętus jest drapieżnikiem. Żywi się głównie rybami (czasem o wielkości niewiele mniejszej od siebie), żabami, liniejącymi rakami, ślimakami, larwami owadów, a nawet drobnymi ssakami. Czyni duże spustoszenie na tarliskach i wśród ?młodzieży” innych, cennych gatunków ryb. Chętnie wyjada ikrę. Tar­ło odbywa w zimie, od grudnia do marca.

Miętusa łowi nieznaczna część wędkarzy, bowiem ryba ta rzadko opuszcza swoje kryjówki w pełni sezonu. Dobrym okresem połowu miętusa są wietrzne, ciemne i zimne noce października i listopada oraz lutego i marca. Skutecznie łowi się go bezspławikową wędką gruntową z przesuwaną oliwką ołowianą, o ciężarze dostosowanym do szybkości prądu.

Na miętusy używamy mocnego sprzętu, nie ze względu na wielkość okazów, ale przede wszystkim z myślą o przydennych przeszkodach i nocnych warunkach łowienia.

Miętus zacina się sam i nie musimy spieszyć się do rozdzwonione­go zestawu. Hol ryby jest łatwy (miętus nie stawia dużego oporu), chociaż z uwagi na zaczepy należy przeprowadzać go szybko i zde­cydowanie. Po wyjęciu podbierakiem ryby z wody z reguły okazuje się, że miętus połknął przynętę bardzo głęboko. Jedyne wyjście z ta­kiej sytuacji to odcięcie przyponu i założenie nowego.

Miętus to niewybredna ryba. Bierze na prawie wszystkie przynęty: czerwone robaki, rosówki, żabki, filety z ryb, jelita drobiu, martwe rybki, nie soloną słoninę, kiełbasę, wątrobę, krew itp. W czasie żero­wania posługuje się węchem i dlatego kawałki ryby będą lepszą przynętą niż żywce. Przynęta powinna leżeć na dnie. Na haczyk przeważnie zakłada się paski mięsa długości 3?4 cm i szerokości 1 ?1,5 cm. Miętusa można łowić spod lodu (tam, gdzie zezwala na to regulamin).

Miętus nie ma wymiaru ochronnego, nie obowiązuje go dzienny li­mit. Rekordowy miętus mierzył 62 cm długości i ważył 3,71 kg.

W Polsce miętus występuje nielicznie, w sklepach sprzedaje się go sporadycznie w stanie świeżym lub mrożonego. Mięso miętusa jest chude, białe, smaczne. Bardzo tłusta wątroba (dochodzi do 10% cię­żaru ciała) uchodzi za przysmak. Jest delikatniejsza od wątroby dor­sza. Miętus nie ma prawie ości (około 50 międzymięśniowych). Łuski za to posiada drobne, mocno osadzone i trudne do usunięcia pod­czas skrobania. Dlatego o wiele łatwiej jest miętusa skórować, po­dobnie jak węgorza.

Uwaga! miętus nadaje się do spożycia tylko po poddaniu go sta­rannej obróbce termicznej (przenosi na człowieka pewien gatunek tasiemca).

Minogi (Petromyzonidae). Zwierzęta wodne stanowiące w systema­tyce pośrednie ogniwo między bezkręgowcami a rybami.

W naszych wodach występują 3 gatunki minogów: morski, rzeczny i strumieniowy.