Troć wędrowna

Ryba z rodziny łoso­siowatych. Nazwy regionalne: łostrąg, łososiopstrąg.

Wyglądem zewnętrznym troć przypomina łososia. Ponieważ łosoś jest rybą chronioną, warto przytoczyć cechy umożliwiające bezbłędne rozróżnienie obu gatunków: płetwa ogonowa u łososia ? lekko wcięta, u troci ? ścięta równo, bez wycięcia; u łososia na pierwszym płacie skrzelowym znajdują się wyrostki filtrujące ? wszystkie cierni­ste, w liczbie 17?24, u troci wyrostki te są cierniste tylko w środkowej części łuku (ilość 13?18), zaś na początku i końcu łuku mają postać brodawek;

kość pokrywowa łososia nie spotyka się z kością przedpokrywową i oddzielona jest od niej częścią kości międzypokrywowej, u troci natomiast kość pokrywowa przecina się w jednym punkcie z przedpokrywową, międzypokrywową i nadpokrywową;

u łososia ilość rzędów łusek znajdujących się nad linią boczną przy końcu płetwy tłuszczowej wynosi 11?15, u troci jest ich 15?17;

u łososia czarne plamki na ciele nie schodzą się poniżej linii bo­cznej, u troci występują one powyżej i poniżej linii bocznej.

Troć dorasta do 70?100 cm i osiąga wagę 12 kg. Pojedyncze osobniki mogą ważyć nawet do 20 kg, lecz przeciętnie łowiona przez wędkarzy troć ma 50?70 cm i z reguły nie przekracza 3?5 kg.

Troć to ryba dwuśrodowiskowa. W wieku dojrzałym żyje w morzu, na tarło podąża do rzek. Ciąg godowy troci ma charakter masowy, rozpoczyna się latem i trwa aż do późnej jesieni.

W czasie pobytu w morzu trocie, zwłaszcza samce, są wyraźnie srebrzyste, zaś w czasie wędrówki tarłowej ubarwienie ich ciała staje się bardziej intensywne. Boki tułowia pokrywają małe czarne plamki. Ponadto na ciele samców podążających na tarło pojawiają się plamy czerwonawe, brzuszna część tułowia przybiera barwę jasnopomarań- czową, zaś szczęka dolna uzyskuje charakterystyczne hakowate wy­gięcie. Młode trocie swoim ubarwieniem przypominają pstrąga poto­kowego.

Samica składa ikrę w górnych partiach rzeki. Tarło trwa od paź­dziernika do stycznia, najczęściej w listopadzie. Wylęg następuje w marcu lub w kwietniu. Młode rybki po 1?3 latach życia w rzece spływają do morza.

Ryby wstępujące na tarło nie pobierają pokarmu. Pokarmem form młodocianych jest przeważnie fauna bezkręgowa: larwy owadów,
kiełże, mięczaki. W morzu troć żywi się szprotami, śledziami, tobia­szami i skorupiakami.

W Polsce troć wędrowna na tarło wstępuje do rzek pomorskich, bezpośrednio wpadających do Bałtyku (Łeba, Rega, Łupawa, Słupia, Wieprza, Parsęta). Na skutek wzrastającego zanieczyszczenia pogło­wie troci maleje z roku na rok.

Troć wędrowną łowi się od lutego do sierpnia, głównie na spinning. W okresie przedwiośnia łowi się sztuki wracające z tarła, które żerują i atakują błystkę. Po okresach silnych sztormów na Bałtyku troć wchodzi również do przyujściowych odcinków rzek na żerowiska. O tej porze roku można liczyć na złowienie tzw. ?srebraniaka”. W miesiącach letnich troci w rzekach jest coraz więcej, lecz ponie­waż nie żerują, bardzo trudno sprowokować je do uchwycenia błyst­ki. O tej porze roku szuka się jej w górnych partiach rzek.

Sprzęt do połowu troci powinien być lekki, niemniej jednak wystar­czająco wytrzymały i niezawodny. Używa się błystek wahadłowych i obrotowych oraz woblerów.

Troci szuka się w głębszych, zacienionych miejscach, pod zwisają­cymi gałęziami nadbrzeżnych drzew i krzewów, w pobliżu zatopio­nych przeszkód wodnych. Przynętę prowadzi się wolno, tuż nad dnem. Troć trudno holować, bo walczy do końca. Rybę ląduje się przy pomocy osęki.

Okres ochronny troci rozpoczyna się 1 września i trwa do 31 sty­cznia. W Wiśle i Odrze obowiązują odmienne, skomplikowane zasa­dy, szczegółowo określane w regulaminie PZW. Powyżej zapory we Włocławku troć jest objęta całkowitą ochroną. Wymiar ochronny wy­nosi 50 cm, zaś limit dzienny ? 2 sztuki (łącznie z trocią jeziorową). Rekordowy egzemplarz złowiony na wędkę ważył 13,5 kg i mierzył 102 cm długości.

Troć wędrowna posiada duże znaczenie gospodarcze. Pod wzglę­dem jakości i wartości odżywczej nie ustępuje łososiowi- Mięso troci ? o pięknej różowej barwie (kolor łososiowy) ? zawiera dużo tłu­szczu i nie ma prawie zupełnie ości. Równocześnie jest bardzo deli­katne, o wybornym smaku. Walory kulinarne tej ryby sprawiają, że nie ma sobie równej. Łuski troci usuwa się przy pomocy golenia, gdyż są twarde i mocno osadzone w skórze. Troć to ryba poszukiwa­na na rynku krajowym, stanowi także przedmiot eksportu. Bywa spo­żywana w stanie świeżym, mrożonym i wędzonym.

Odmianą troci wędrownej jest troć jeziorowa (Salmo trutta morpha lacustris). W Polsce występuje w kilku jeziorach kaszubskich, przede wszystkim w jeziorze Wdzydze, stąd bywa nazywana trocią wdzydz­ką. Od kilku lat czynione są próby wsiedlenia tej ryby do innych je­zior i zbiorników zaporowych. Jak dotąd, najlepsze rezultaty pod tym względem uzyskano w zbiorniku solińskim w Bieszczadach.

W jeziorach kaszubskich dorasta do długości 90 cm i wagi 10 kg. Przeciętnie łowi się osobniki długości 50?60 cm, ważące 2?4 kg.

Troć jeziorowa od troci wędrownej różni się jedynie odmiennym ubarwieniem: zasadniczo ma kolor srebrzysty, srebrzystoszary lub niebieskawy. Plamy na bokach ciała są liczniejsze, schodzą do kra­wędzi brzucha. Występują także na płetwach ogonowej i tłuszczowej.

Tarło troci jeziorowej ma podobny przebieg jak pstrąga potokowe­go i troci wędrownej. Odbywa się ono jesienią. Dojrzałe osobniki od października wchodzą do rzek o charakterze ?pstrągowym”, by na stosunkowo niezbyt odległych od jeziora tarliskach złożyć ikrę w gniazdach na żwirowatym dnie rzeki. Młode trocie przez 2?3 lata pozostają w rzece, odżywiając się wyłącznie fauną bezkręgową. Po­tem spływają do jeziora; pokarm ich stanowią wówczas ryby (stynka, sielawa, ukleja).

Troć jeziorową łowi się z łodzi metodą spinningową lub gruntową na żywca. Stosuje się sprzęt taki sam jak do połowu troci wędrownej.

Okres ochronny troci jeziorowej trwa od 1 września do 31 stycznia, wymiar ochronny wynosi 50 cm, zaś limit dzienny ? 2 sztuki (łącznie z trocią wędrowną). Rekordowa troć jeziorowa ważyła 6,0 kg i mierzy­ła 80 cm długości. Mięso jej ma te same zalety i właściwości, co troci wędrownej.